Bir atlas, birden çok ses.
Seğirme Atlası, Türkçe ve Osmanlıca eski metinlerin bedenin farklı bölgelerindeki seğirmelere verdiği anlamları bir araya getirir.
Bu atlas nedir?
Eski metinlerin seğirmeleri nasıl yorumladığını okuyabileceğiniz bir kültür tarihi derlemesidir. Yorumlar tıbbi açıklama, teşhis, dinî fetva veya doğrulanmış gelecek bilgisi değildir. Sağlık, ölüm veya kazanç bildiren ifadeler de yalnız tarihî kaynağın görüşü olarak aktarılır.
Nasıl kullanılır?
- Haritada bir bölgeye dokunun veya adını arayın.
- Yakın planda seğiren yeri seçin. Sağ ve sol, çizimdeki kişiye göredir.
- Yorumu okuyun; farklı aktarımları görmek için “Yorumları kaynaklarına göre oku” alanını açın. Her yorumun “Kaynak ve notlar” bölümünde özgün metin ve kaynak bağlantısı bulunur.
Haritayı kullanmak istemezseniz yazılı bölge dizininde arama yapabilir, bölüm ve taraf seçebilirsiniz. Mahrem bölgeler, bütün bedeni anlatan ifadeler ve tarafı belirtilmeyen tarifler de dizinde yer alır.
Yorumlar nasıl hazırlanır?
Günümüz Türkçesiyle etiketi, kaynak ifadesinden hazırlanmış çağdaş özeti gösterir. Kaynak metni, bu özetin dayandığı özgün ifadedir. İkisi birbirinden ayrı tutulur.
Editoryal karşılaştırma, seçtiğiniz bölgenin yayınlanmış yorumlarındaki ortaklık ve farklılıkları açıklar. Yalnız bu kayıtlardan, model yardımıyla hazırlanmıştır; insan uzman incelemesinden geçmemiştir. Yeni bir tarihî kaynak, dinî hüküm veya gelecek öngörüsü değildir.
Kaynaklar farklı şeyler söylüyorsa bu ayrılık korunur. Bir karşılaştırma için yeterli dayanak yoksa sınırlama belirtilir. Tek yorum bulunan tariflerde yeni bir karşılaştırma yazılmaz. Bütün özetleri, koşulları ve dayanak metinleri kaynak açılımlarından inceleyebilirsiniz.
Bölge tarifleri neden ayrı?
Kaynaklarda aynı bölge farklı biçimlerde tarif edilebilir. Aynı yere ait olduğu harita eşlemesinde belirlenmiş tarifler aramada ve haritada birlikte gösterilir; ayrı kaynak tariflerinin yazılı sayfaları da korunur. Dar kapsamlı bir sayfadaysanız, mevcut olduğunda bütün ilgili yorumlara bağlantı gösterilir.
Genel göz, göz altı, alt göz kapağı ve alt kirpik aynı tarif değildir. Kaynakta taraf veya yüzey belirtilmemişse bu bilgi uydurulmaz. “Sağ ve sol” etiketi de tek başına “aynı anda” demek değildir; birlikte seğirme ancak kaynakta belirtilmişse koşul olarak gösterilir.
Sayılar ve kaynaklar
Yorum, ayrı bir yayın kaydıdır. Kaynak tarifi, bu yorumun ilişkilendirildiği bölge ve varsa taraf/yüzey bilgisidir. 459 kaynak tarifi, arama ve dizinde 426 seçim altında gösterilir; hiçbir yorum bu gruplama nedeniyle çıkarılmaz.
Atıf grubu, bir tarihî isim veya anonim aktarım grubudur. Doğrulanmış kişi ya da bağımsız kaynak sayısı değildir. Kaynak kaydı, derlemedeki kaynak kimliğidir; aynı modern yayın birden fazla yazmayı tanıtabilir.
Metin tanığı, açıkça tanımlanmış yazma veya baskıdır. Farklı yazmaların bulunması, metinlerin birbirinden bağımsız olduğu anlamına gelmez. Sevâdî kaynağı iki nüsha üzerinden hazırlanmış birleşik bir yayındır; tek tek yorumların kaç nüshaya dayandığı belirlenemediğinden bu kaynağı içeren seçimlerde kaynak kaydı sayısı kullanılır.
Eser yazarı, metni kopyalayan müstensih, modern editör ve kendisine yorum atfedilen kişi farklı rollerdir. Bu sürümde iki tarihî isim ve dokuz anonim aktarım grubu yer alır. Anonim metinlere kişi adı verilmez; aynı kaynağın internet kopyaları yeni yorumcu sayılmaz.
Derlemenin kapsamı
Bu seçki 31 Ağustos 2026 tarihinde yayıma hazırlanmıştır. Metin kullanım dayanağı, kontrol edilmiş okuma, bölge ve atıf eşlemesi bulunan 934 yorum içerir. Bütün tarihî kaynakları kapsadığı iddia edilmez; yeni araştırmalar sonraki sürümlerde eklenebilir.
Araştırma ve kontrol ayrıntıları
Araştırma arşivindeki 43 kaynak dosyasında 7.387 kayıt vardır. Bunların 6.453'ü yayın seçkisinde değildir. Yayın hakkı, okuma ve bölge belirsizliği bekleme gerekçeleri arasındadır; bir kayıt birden fazla nedenle bekleyebilir.
Kaynak metni, sayfa veya varak bilgisi, yayıma hazırlayan kişi, nüsha notu ve koşullar kayıtta korunur. “Metinden kontrol edildi” ifadesi yorumun veya tarihî atfın doğruluğunu değil, metin okumasının durumunu bildirir.
Yayın seçkisi veri kontrollerinden ve bağımsız örneklem incelemesinden geçmiştir. Bütün kayıtlar için ikinci bir uzman okuması yapıldığı iddia edilmez. Örneklemde belirsiz bulunan kayıtlar seçkinin dışında tutulmuştur.
Metinlerin kullanım koşulları
Her kaydın kullanım dayanağı ve lisansı kendi kaynak notunda belirtilir. CC BY 4.0, CC BY-SA 4.0 veya kamu malı tarihî metin aktarımı kullanılır. CC BY-SA ile uyarlanan metin aynı lisansla paylaşılır; kaynak ve editör bilgileri korunur. Ham PDF ve yazma fotoğrafları bu sitede yeniden yayımlanmaz.
Beden, yüz, el ve ayak çizimleri bu proje için yapay zekâ ile üretilmiştir. Tarihî bir kişinin portresi veya yazma nüshanın görseli değildir.
Kaynağı kontrol etmek için
İlgili yorumun “Kaynak ve notlar” alanını açın. Özgün kaynak bağlantısını, sayfa veya varak bilgisini ve varsa okuma farkını birlikte inceleyebilirsiniz. Aynı yere ait farklı tariflere bölgenin yazılı sayfasından ulaşabilirsiniz.
Site kullanıcı hesabı, yorum gönderme formu veya takip amaçlı çerez kullanmaz.